در ستایش فردیت و آزادی انسان

به گزارش روابط عمومی انتشارات علمی و فرهنگی، هنریک ایبسون، نمایشنامه‌ نویس مشهورِ نروژی را با آثاری چون خانۀ عروسک، اشباح و هِدا گابلر می‌شناسند. خانۀ عروسک و اشباح به ترتیب در سال‌های 1879 و 1881 منتشر شدند و هِدا گابلر نیز در سال 1890. 
داستان خانۀ عروسک به زندگی زنی به نام نورا می‌پردازد که از کودکی تا وقتی که او را بر روی صحنۀ نمایشنامه می‌بینیم، جز شکست خوردن در پیکار زندگی، راه دیگری برای او متصور نیست. نورا هرگز فرصت و اختیار این را نیافته است که حقایق ابتدایی زندگی اجتماعی را درک کرده و در خود پرورش دهد و حال نیز شوهرش همچون عروسکی با او برخورد کرده و از او محافظت می‌کند. هنگامی که شوهر نورا به وی گوشزد می‌کند که قبل از هر چیزی او وظیفهٔ مادری و همسری دارد، در جواب می‌گوید «قبل از هرچیز من یک انسان هستم.» نورا در نهایت خانه و شوهرش را ترک می‌کند. 


نمایشنامه ایبسون بلافاصله پس از اجرا با انتقاد و اعتراض مواجه شد و برخی آن را رساله‌ای ضد ازدواج پنداشتند. پیکان انتقاد آنان جایی بود که نورا خانه و همسر خود را ترک گفت. هرچند که ایبسون در اثر خود به میان کشیدن رفتار پدر نورا با وی، که همچون دختری نازپرورده است و همچنین رفتار شوهر او، درصدد بود این نکته را بیان کند که هیچ‌کدام از این دو نفر اجازه ندادند که نورا حقایق ابتدایی زندگی خویش را درک کند. اما از آنجایی که این بزنگاه‌های نمایشنامه نتوانست مخاطبان را قانع کند، ایبسون دست به کار نوشتن نمایشنامۀ اشباح شد.  
شخصیت اصلی این نمایشنامه، داستانی دارد معکوس و ورای نورا. خانم آلوینگ که شوهری فاسدالاخلاق دارد تصمیم می‌گیرد تا از ترس حرف مردم، زندگی با او را ترک نگفته و ادامه دهد. ایبسون در نهایت تصویر شخصیت اول این نمایشنامه خود را چنان نشان می‌دهد که با وجود خرج کردن تمام عمر و سعادتش، عاقبت خود دچار مصائبی دلخراش می‌شود. 
ایبسون در این دو نمایشنامه در پی نمایاندن پیچیدگی‌ها و دشوارهای رفتار آدمی در هنگام گرفتار شدن در تعارض میان عشق، عرف و آداب تحمیلی است. او البته با نقد تحکم قدرت این نهادها در سرکوب کردن فردیت آدمی، جانب آزادی را می‌گیرد. در سال 1339 بنگاه ترجمه و نشر کتاب هر دو اثر را در قالب یک کتاب و به ترجمۀ مهدی فروغ منتشر کرد. 


هیاهوی منتقدان ایبسون با وجود انتشار کتاب اشباح فرو ننشست تا آنکه هنریک ایبسون  در سال 1890 هِدا گابلر را به روی صحنۀ برد؛ نمایشنامه‌ای که در چهار پرده تنظیم شده و در آن برخی از صفات انسانی به بلیغ‌ترین وجه خود جلوه کرده است و خواننده را متاثر می‌کند. این اثر در واقع قدرت ایبسن را در صورتگری چهره‌های زشت و خوی‌های ناپسند بشری به خوبی نشان می‌دهد. هِدا گابلر با ترجمه مینو مشیری از سوی بنگاه ترجمه و نشر کتاب و در سال 1351 منتشر شد. 

انتشارات علمی و فرهنگی در دهه‌های گذشته هر سه اثر را تجدید چاپ کرده است و حالا چاپ پنجم خانۀ عروسک و اشباح به قیمت 26 هزار تومان و چاپ چهارم هِدا گابلر با قیمت 18 هزارتومان در دسترس مخاطبان است.
 

دیدگاه شما
نام و نام خانوادگی
پست الکترونیک
کد امنیتی